Alle publicaties

7 juli 2009, Boeksamenvatting

Free, the past and future of a radical price

Chris Anderson, auteur van de bestseller The Long Tail en hoofdredacteur van het Wired Magazine, neemt ons in mee in de wereld van gratis. Zijn stelling: de 21e eeuw zal de eeuw worden van bits in plaats van atomen en omdat de ‘digitale wereld’ (bits) uiteindelijk geen schaarste kent zal gratis heel veel markten radicaal gaan veranderen.

Hoe kan het dat de gratis krant mensen massaal aan het lezen kreeg, de Nederlandse Wikipedia inmiddels 570.000 gratis artikelen bevat maar u nog steeds bereid bent te betalen voor uw internetabonnement? Wat zal de volgende markt zijn die radicaal verandert door de introductie van gratis?

De psychologie van ‘gratis’
Anderson onderkent dat gratis heel verschillende betekenissen kan hebben. Het kan gaan om een slimme marketingmethode (“bestel bij ons ramen en kozijnen en u krijgt er een gratis voetbal bij voor uw kinderen”) of een economische markt waarin de kosten van het product minimaal zijn. Anderson onderscheidt een viertal modellen van gratis:

  1. Directe kruissubsidie
    De klant ontvangt een gratis product maar betaalt zelf ook voor een ander (voorbeeld: Gillette – houder en mesjes).
  2. De drie-partijen markt
    De consument ontvangt (bijna) gratis inhoud. Een andere partij betaalt via advertentieruimte aan bijvoorbeeld de uitgever van Spits of Metro.
  3. Freemium
    Eén van de twintig klanten betaalt voor een premium versie en daarmee voor een gratis basisversie van de negentien andere klanten (voorbeeld: Skype, Linkedin of een Railrunner ticket).
  4. Non-monetaire markten
    De klant hoeft niet te betalen omdat mensen bereid zijn gratis een bijdrage te leveren in ruil voor naamsbekendheid, reputatie en zelfexpressie (voorbeeld: Wikipedia, blogs, open-source software).

Voor al deze vier modellen geldt dat het woord “gratis” een heftig psychologisch effect heeft op de klant. Het gebruik van de term veroorzaakt een irrationele opwinding waardoor u en ik een product niet kunnen laten liggen. Dit maakt ‘gratis’ een geschikt instrument om tot een maximaal bereik te komen. Tegelijk is er ook een keerzijde. We pakken iets omdat het gratis is, niet omdat we het willen hebben: gratis leidt gemakkelijk tot waardeverlies. Dit is de reden waarom in een campagne voor het openbaar vervoer met actieprijzen wordt gewerkt in plaats van een prijs van nul.

De toekomst van ‘gratis’
Uiteindelijk overstijgt de visie van Anderson dit nadeel: er is een nieuwe economie aan het ontstaan. Een non-monetaire markt waarin reputatie en aandacht het betaalmiddel is. Dit alles wordt mogelijk gemaakt door de dalende kosten van distributie die in een ‘digitale wereld’ richting nul gaan. Anderson betoogt dat als de kosten minimaal zijn het aantrekkelijk is deze prijs naar gratis af te ronden. Als u het niet doet, dan doet de concurrentie het wel.

Op een visionaire, bijna filosofische manier beschrijft Anderson de consequenties die een economie van overvloed zal hebben in de digitale wereld maar ook in de wereld van atomen (fysieke wereld). Middels een prettige overvloed aan anekdotes probeert hij de lezer mee te nemen in de potentie van Gratis. Verwacht niet dat Anderson u het tien-stappenplan voor een succesvolle gratis-propositie levert. Inspirerend is het echter wel.

Kritische kanttekening: écht gratis zijn maar weinig dingen. Op de een of andere manier betaal je als klant altijd een prijs. Reclame op een website leidt af en vertraagt, ook dat is een vorm van ‘betalen’. Op Wikipedia staat ook een hoop onzin, maar hoe kom je er achter wat waar is en wat niet? Onzekerheid is ook een vorm van betalen. En zo zijn er tal van voorbeelden. Gratis in de zin van ‘geen geld betalen’ is een vrij smalle definitie, want moeite/gemak en emotie kunnen voor de klant in de plaats komen van betaling in geld.

Eindoordeel: 4/5 sterren

Gratis loont!
Oud-leden van Monty Python publiceerden eens een opmerkelijk filmpje op YouTube naar aanleiding van alle illegale content. Ze  lanceerden ze hun eigen Monty Python channel op YouTube, met alle bekende sketches. Helemaal gratis natuurlijk. Drie maanden later toonde Amazon.com een verkoopstijging in Monty Python-materiaal van 23 duizend procent. Gratis loont!

For 3 years, you YouTubers have been ripping us off, taking tens of thousands of our videos and putting them up on You Tube.

Laat je inspireren!

Vul je naam en mailadres in en ontvang tien keer per jaar ‘flowinspiration’. Een mail met inspiratie over excellente dienstverlening, video’s die raken, cases en succesverhalen die bijblijven.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.